SCHOONHEID EN CONCENTRATIE
De rechtbank Amsterdam is sinds eind jaren zeventig van de afgelopen eeuw gehuisvest in Zuidas. Het begon met het kantongerecht van architect Ben Loerakker, met zijn karakteristieke, ruw betonnen interieur. In de loop van de tijd zijn er vijf torens bijgekomen, een met hangende zittingzalen, en nog is de ruimte beperkt. Op de plaats van het huidige onderkomen zal een nieuw complex worden gebouwd, maakte de rechtbank onlangs bekend. Oplevering staat gepland voor 2018.
Al aan de Prinsengracht was sprake van kunst, vertelt Frans Bauduin, vicepresident en lid van de kunstcommissie: geleend van de Rijksdienst voor de verspreiding van kunst, het huidige Instituut Collectie Nederland. Met de nieuwbouw in Zuidas ontstond de huidige kunstcommissie.
Het kantongerecht is met de percentageregeling, waarbij de rijksoverheid 1% van de bouwkosten spendeerde aan kunst, uitgerust met enorme schilderingen en tapijtrepen, geïntegreerd met zittingzalen en openbare ontvangstruimtes. Voor de uitwaaierende, monumentale rood-witte cirkels van Rudi van de Wint is een van de zittingzalen zelfs speciaal van een ronde achterwand voorzien.
Sindsdien is langzaam maar gestaag en met een bescheiden budget gewerkt aan een collectie van een paar honderd stuks. Grote en kleinere schilderijen, tekeningen, beelden en tapijten van vooral Nederlands, jong talent, veel figuratief, veel mensbeelden, maar ook abstract, met de nadruk op uitgesproken en contemplatieve kleuren. De schilderijen van Kars Persoon, tekeningen van Bas Meerman en de Belgische tekenaar Benoit, beelden van Henk Visch en Fioen Blaisse en tapijten van Toon Verhoef hangen of staan verspreid over alle 60 grote en kleinere zittingzalen en over hallen en gangen, ook van de besloten kantoortorens. Onlangs is het Bruggebouw van een serie wandtapijten voorzien, van de hand van Driessen + Van Deijne.
Bij de aankopen streeft men naar ‘eenheid in diversiteit’, naar echte en unieke kunst, zonder museale pretentie. Soms is een werk een ‘talking piece’, zoals de bronzen struisvogels op de centrale balie. Maar voorop staat een uitnodigend, open en aangenaam verblijfsklimaat. ‘Mensen die hier komen hebben vaak te maken met een vorm van conflict,’ zegt Bauduin. De kunstwerken stellen mensen in staat de gedachten of de blik even ergens anders op te laten rusten, te ervaren dat er ook mooie dingen zijn in het leven of zich juist te concentreren op wat komen gaat. ‘Maar dat is psychologie van de koude grond hoor’, voegt Bauduin er relativerend aan toe.
Een specifieke verbintenis met recht is niet de opzet, slechts af en toe speelt de rechtspraak een rol. Een enkele, moderne Beatrix knipoogt naar het verleden, toen nog recht werd
gesproken in naam van de koningin. Een van de recentste aankopen betreft kostuums van Alice in Wonderland, van de Nederlandse Opera. Die gaan binnenkort op paspoppen ‘door het gebouw heen lopen’. ‘Het gekke is, we krijgen nauwelijks reacties op nieuwe aankopen. Pas als een schilderij van zijn plek gehaald wordt, wordt het gemist.’ En buitenlandse bezoekers kijken hun ogen uit. Dan valt op hoe bijzonder het is, dat in de rechtbank overal kunst is te zien.
