PLEIDOOI VOOR HUMOR EN ORGANISCHE GROEI
Ze zijn ambitieus en hebben zich al onderscheiden binnen hun vakgebied, of zijn hard op weg de kunstwereld te veroveren. Vijf maanden hebben ze hun intrek gehad in het voormalig Sint Nicolaasklooster in Zuidas, waar voor de vierde keer het project Vrije Ruimten Zuidas Artists in Residence* plaatsvond: kunstenaar en architect Lieven de Boeck (B), kunstenaar en ontwerper Frank Havermans (Nl), performance- en installatiekunstenaar Sachi Miyachi (Jp), fotograaf Shinji Otani (Jp/Nl) en componist, computermuzikant en kunstenaar Tom Tlalim (Is/Nl). De residency Vrije Ruimten Zuidas is opgezet om kunstenaars in alle vrijheid te betrekken bij en te laten reageren op de stedenbouwkundige ontwikkelingen van Zuidas. Alle vijf kunstenaars hebben een uitgesproken interesse in het stedelijk landschap, maar met betrekking tot daadwerkelijke verandering zijn de ambities bescheiden: ‘Ik kan alleen mijn persoonlijke kijk bieden en anderen inspireren,‘ vindt Otani. ‘Wij hebben noch de macht noch het geld om direct invloed uit teoefenen, maar we laten wel zien dat het anders kan’, menen De Boeck en Havermans. Het gros van de kunstenaars heeft zich toegespitst op de relatie tussen de gebouwde omgeving en het individu. Daarbinnen neemt Shinji Otani de meest objectieve positie in. Hij is op zoek gegaan naar sporen van persoonlijk leven in neutrale, zakelijke ruimten en toont het resultaat in twee fotoseries (zie de uitleg hiernaast en de bijgevoegde fotoposter). Tom Tlalim, Lieven de Boeck en Frank Havermans verbazen zich over de nog altijd naar perfectie strevende, modernistische stedenbouw in het algemeen, en van Zuidas in het bijzonder. Stedelijkheid ontstaat juist ‘in het conflict, de onduidelijkheid en de vergissing,‘ zegt De Boeck. Bovendien biedt een perfecte omgeving nauwelijks aanknopingspunten om je als individu te hechten. Tijdens zijn wandelingen, waarbij hij zich liet leiden door het toeval van het geluid, ondervond Tlalim dat het onmogelijk is om in Zuidas eindeloos te dwalen. ‘Alles is recht, bochten, kronkels en verrassingen biedt de stedenbouw niet.‘ Dat komt op een individu tamelijk agressief over, zegt Tlalim. In een combinatie van video, tekst en geluid wil hij zijn ervaringen delen met het publiek. In aansluiting pleit Lieven de Boeck niet alleen voor het toelaten van ‘de vergissing’, hij introduceert die vergissing door te proberen eigenaar te worden van een ministukje privéruimte op het Mahlerplein in Zuidas: een imperfecte cirkel van 44 vierkante centimeter, die alleen in het Kadaster zichtbaar is. De aankoopprocedure werd in gang gezet, maar is op bezwaren gestuit. Tegenover de ideaalbeelden van tekeningen en maquettes – ‘van de werkelijkheid losgezongen illusies’ – zet Havermans zijn tekeningen en driedimensionale denk- en discussiemodellen, gebaseerd op de Zuidasplattegrond.
PLEIDOOI VOOR HUMOR EN ORGANISCHE A PLEA FOR HUMOUR AND ORGANIC
De gigantische maquette die uit zijn TOFUD (Temporary Office For Urban Development) groeit, toont een kluwen van hoogbouw en wegen. ‘Ik laat zien dat een stad een groeiend organisme is. Met een uitstekend wegennet kan Zuidas zich beter hechten aan de omgeving. Ik begrijp niets van de wens de A10 ondergronds te brengen. Wegen en verkeer horen toch bij een grote stad? Ik vind Zuidas eigenlijk te braaf, de gebouwen te laag. Van mij mogen de ambities tien keer zo hoog.’ Sachi Miyachi is gefascineerd door de neutraliteit van de nieuwe, door onzichtbare techniek beheerste stad. ‘Ik voel me daarin niet op mijn gemak en ga ervan uit dat ik niet de enige ben. Omdat dit soort plekken overal ter wereld opduikt, zal ik een strategie moeten vinden om mijn ongemak te overwinnen.’ Na een reeks ideeën om Zuidas te bezielen met humor en met verhalen, waaronder het plan om in het weekend in het lege stratencircuit een kantoorstoelrace te houden, heeft Miyachi besloten om haar negatieve gevoelens om te zetten in een oefening in optimisme en een surrealistische ‘golfbaan’ te bouwen. De tentoonstelling Vrije Ruimten Zuidas A.I.R., in De Kapel, Prinses Irenestraat 19, Zuidas Amsterdam, duurt t/m 12 maart. Op 12 maart vindt de finissage plaats, met een presentatie van de publicatie, waarin een bijdrage van planoloog Stan Majoor (uitgever Onomatopee).
