MEEBOUWEN
‘Meebouwen met de architectuur’
Het Virtueel Museum Zuidas is in opdracht van het Zuidas Amsterdam opgericht om kunst en cultuur in de Zuidas te stimuleren. Eén van de taken is kunst in de openbare ruimte van de Zuidas in samenwerking met andere betrokken partijen te realiseren. Eén van de ambities is, dat kunstenaars niet alleen een kunstwerk plaatsen op een toegewezen plek, maar meebouwen aan de ontwikkeling van de Zuidas.
Hoewel het Virtueel Museum Zuidas zich bezighoudt met kunst en cultuur op de Zuidas, het hele gebied-in-wording beschouwt als een levendig en steeds veranderend museum, gelden op de Zuidas andere wetten en regels dan binnen de veilige muren van een museum. In een museum gaat het om autonome kunstwerken, die alleen tot denken of tot plezier hoeven te stemmen. Kunst op de Zuidas, met name de door de kunstenaar vormgegeven openbare ruimte of delen daarvan, is daarnaast gemaakt om te functioneren. Zij valt samen met de ruimte waar mensen elkaar ontmoeten, flaneren, recreëren en zich amuseren. Op Zuidas bestaat de ambitie om kunst middels structurele ingrepen te integreren in de stedenbouw, de architectuur en de openbare ruimte. Daarin bestaan voor de kunst nauwelijks vastomlijnde wetten en voorschriften en gaat het per locatie en per situatie om eigenzinnige en onverwachte oplossingen. Kunst kan de leefbaarheid, de levendigheid en de herkenbaarheid van de locatie bevorderen, het nieuwe stadsgebied karakter en identiteit geven en een sfeer creëren waardoor mensen zich kunnen hechten.
Waar de kunst aan de stad bouwt, gaat het niet om hoogdravende theorieën noch om het nalopen van trends die per definitie vluchtig zijn. Het gaat erom hoogwaardige, fysieke ruimtes te maken, die passen bij het gebied en er over veertig jaar nog steeds toe doen. Kunstenaars worden in een zodanig vroeg stadium betrokken dat zij gelijk oplopen met de ontwikkeling van deelgebieden, gebouwen, pleinen, zichtassen en zo een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de planvorming.
Dat vraagt om kunstenaars, die in staat zijn in een dergelijk proces te kunnen koersen en stand te houden met betrekking tot de visie op het eigen werk. Twee doelen worden nagestreefd, namelijk: één, het verrijken van een nieuw te bouwen stad met kunst en twee, de ontwikkeling van het eigen werk van de kunstenaar, waarmee tegelijkertijd een bijdrage wordt geleverd aan de ontwikkeling van de kunst zelf. De voorgestelde kunstenaars zijn geselecteerd op unieke denkprocessen en een groot kunstzinnig vakmanschap. Ze kunnen procesmatig in teamverband werken, uitgebreide randvoorwaarden en eisen analyseren en deze eerder als stimulerende dan als remmende factoren inschatten.
Meebouwen met de architectuur - WERKWIJZE
Om te waarborgen dat de kunst en de kunstenaar in een pril stadium betrokken raken, zoekt het VMZ al tijdens de planvorming van de verschillende deelgebieden naar kansen voor kunst. Voorop staat dat kunst en locatie elkaar ondersteunen en versterken en dat kunst de specifieke identiteit van het deelgebied zichtbaar maakt. Als het even kan, wordt per locatie in nauwe afstemming met alle betrokken partijen – gemeente, stadsdeel, ontwikkelaars, mogelijke eigenaren en ontwerpers - een subthema bepaald, waarmee de locatie zich binnen Zuidas onderscheidt. Behalve naar een onderscheidende thematiek zoekt het VMZ binnen de deellocaties ook naar focusgebieden als pleinen, parken, gebouwen en infrastructurele knooppunten. Na overeenstemming met de betrokken partijen worden de kansen en mogelijkheden voor de kunst vastgelegd in een aparte paragraaf van het Stedenbouwkundig Programma van Eisen.
Per gebied en per thema zoekt het VMZ naar de meest geschikte, bij de specifieke opdracht passende kandidaten in binnen- en/of buitenland. De selectie van de kunstenaar vindt in overleg met de betrokkenen plaats. Het uiteindelijke werk is speciaal voor de locatie gemaakt en dus uniek, en levert zowel een bijdrage aan Zuidas als aan de ontwikkeling van de kunstenaar zelf. Vanwege de gekozen strategie van overleg en duurzame ontwikkeling is de weg naar realisatie doorgaans tamelijk lang. Daartegenover staat dat de kunstwerken onlosmakelijk en permanent met de stad zijn verbonden. Pas als Zuidas wordt afgebroken, verliezen zij hun functie en kracht.
